Kerngroep Vernieuwing organiseert avond met Henk de Roest
En de wind steekt op...!
De Kerngroep Vernieuwing van de Protestantse Kerk Amsterdam organiseert ontmoetingen met mensen met uiteenlopende visies op kerk en kerkvernieuwing.
In april 08 kwam Al Barth uit New York naar Amsterdam.
24 november kwam Henk de Roest, hoogleraar Praktische Theologie in Leiden / Utrecht en schrijver van ...En de wind steekt op!
Up - In - Out
Naar boven, naar binnen, naar buiten
Bloeiende kerken kunnen goed vertellen wie ze zijn, voor wie ze kerk zijn en waartoe - en dat heeft altijd met die drieslag te maken: omgang met God (up), met elkaar als gemeente (in) en met de samenleving (out), zei De Roest.
Hij vertelde over Building Bridges of Hope, een proces in Groot-Brittannië, waarin kerken elkaar en zichzelf leerden kennen. Duo's bezochten een andere kerk en stelden vragen, als een critical friend: waarom doen jullie dit? Door de gestelde vragen kwam er in de bezochte kerk een proces op gang. Deze bezoeken in duo's gingen jaren door. Zo'n 40 kerken van allerlei komaf, stad en land, baptist, anglicaans, methodist, deden mee. Gemeenten leerden van elkaar en over zichzelf. "Eigenlijk net zoals Paulus dat deed, die duo's, en dan contact houden."
Aan het begin van dit proces kon geen enkele kerk goed antwoord geven op de vraag: wie zijn we en waarom en voor wie? Het waren doorsnee kerken, die wel kansen zagen in het project.
Gaande het Building Bridges of Hope traject bleken er zeven indicatoren te zijn voor kerken waar iets van uitgaat:
- Heldere visie: waartoe / voor wie kerk zijn?
- Bondgenootschappen in de buurt: samen behoeften waarnemen, je inspiratie delen, samen nagaan: wat kunnen wij voor elkaar betekenen?
- Dagelijks leven en geloof verbinden; "'t Gaat niet over mij - juist wel"
- Geloofservaringen delen: niet alleen 1:1, maar in gemeente
- Team-leiderschap: geen solisten - vreugde en teleurstellingen delen
- Openstaan voor begeleiding: de critical friend, die geregeld vragen stelt - en bemoedigt
- Samengevat: durven leren van andere geloofsgemeenschappen
De Roest vertelt hoe de Anglicaanse kerk er echt voor heeft gekozen: een missionair decennium, van plaatselijke kerk tot theologische opleiding focust hierop. Zij leerden dat je ook goed naar binnen moet gaan (in-dimensie) als je buiten relevant wilt zijn (out).
Nieuwsgierigheid
De Roest: essentieel is dat gemeenten en parochies de verkokering te boven komen, elkaar nieuwsgierig gaan bevragen, vrijzinnig, evangelisch en oosters-orthodox, katholiek en pinkster. Het begint met herkenning van de vragen, al geven kerken verschillende antwoorden - maar daar leer je van. Dat kan ook in een hele pluriforme kerk. Deel je geloofservaringen: wie / Wie bezielt je, wat bezielt je?, Ga bijbelverhalen uitspelen en vertellen hoe het is om de slang in het paradijs te zijn, of God, Adam, Eva... Er zijn vele creatieve manieren beschikbaar. Als je doorpraat vallen etiketten als vrijzinnig' of 'evangelisch' weg.
Wat is er mis met bekering?
Wat de bondgenootschappen betreft: een kerk kan verschillende groepen bereiken, in de buurt meedoen met sociale en culturele activiteiten (de out-dimensie) en de mensen die naar Jezus en God trekken (de up-dimensie) kan de kerk vieringen, geloofsgesprekken bieden.
De Roest gebruikt het beeld van de ellips, met twee brandpunten voor twee manieren van betrokkenheid bij een kerk.
Een ei met dubbele dooiers.
Maar wees helder over je agenda, zegt hij. In Zoetermeer steekt de kerk de blauwe vlag uit bij een christelijke bijeenkomst en de gele bij een huiswerkklas: zo snapt ieder hoe de vlag erbij hangt die avond.
Met bezieling is niets mis, Paulus sprak ook veel over Jezus: die had hem geraakt. Mensen voelen haarfijn aan of je bezieling authentiek is of fanatiek... dat jaagt weg, nodigt niet uit tot vragen stellen, een eigen verhaal, eigen bezieling delen.
In 2050 is 90 % van de kerken in Nederland gesloten - daar niet over nadenken is dom. De Roest vindt wel dat de kerk op rollator-afstand moet blijven: dus als een gebouw sluit, hoeft de kerk de buurt nog niet uit... Verzin wat anders voor je aanwezigheid. Doe mee met wat anderen aanbieden. Hij vertelt het voorbeeld van de laatste 4 Methodisten in een wijk in Sheffield die hun kerk verkochten, bij elkaar bleven komen en vervolgens de buurtpub die sloot, de Furnival, opkochten. En daar is gaandeweg, samen met de buurt, van alles ontstaan.
Uit Noord horen we dat de verkoop van de leeg-gelopen Regenboogkerk leidde tot een volle kerk. De Pinksterkerk groeide er van 60 naar 300 leden: andere kerken trekken andere mensen. In Monnikendam doet de Lutherse gemeente mee in de Protestantse Gemeente: met de liturgie op zondag en met het gebouw, waar nu elke week op 3 avonden Areopagus draait, centrum voor cultuur, kerk en politiek. In Arnhem startte de kerk de Zaterdagavondkerk, voor mensen in verzorgingshuizen die nooit de zondagse morgendienst halen. Om de beurt is een van de huizen eregast, jongeren helpen mee voor ze uitgaan.
De Roest: het kan misschien wel klein, de gemeenten van Paulus telden maximaal 40 mensen. Groeiden ze, dan starten ze een nieuwe gemeente.
Teamleiderschap - is dat iets voor kerkelijke beroepskrachten?
Nee, niet alleen, in een dienst kunnen mensen het kinderprogramma leiden, de muziek, het gebed... Maar in de gemeente is vaak wel een vacuüm: de gemeente wacht op initiatief van de predikant - die geleerd heeft dat de gemeente het subject is en op hen wacht... Er zijn veel mensen in de kerk en in de buurt die leiding kunnen geven.
Wat voor (wijk)kerken deden mee?
Hele gewone kerken, die het als kans zagen. Door het traject, de bezoeken, de uitwisselingen, bloeiden die op. Het werkte ook als een supervisie: wat heb je gedaan, hoe is het gegaan, waar ben je trots op, wat zou je nog anders willen?
De Roest tipt: in "Over een andere boeg - handreiking voor missionair kerk zijn in een tijd van kentering", staan 16 Nederlandse voorbeelden (NZR / RvK, 2007, € 4,50 (+ porto), tel. 030 880 17 600.
-----De kerngroep Vernieuwing gaat verder: in februari 2009 is er weer een avond, een vervolg op deze gesprekken over onze visie: wie zijn we als kerk, waartoe zijn we kerk en voor wie zijn we kerk - en hoe lezen mensen dat af aan onze activiteiten en omgang?
Impressie: Willemien Boot, De Schinkel, 27-11-2008
Lees ook Mechteld Jansen over wervende kerk, juni 2009
Lees ook Al Barth over wervende kerk, april 2008
