Panfluiter des Vaderlands

  • Berichtcategorie:Corona / Nieuws
Panfluiter des Vaderlands Matthijs Koene in de Westerkerk

Panfluiter des Vaderlands Matthijs Koene had een internationale carrière toen de coronacrisis uitbrak. Opeens was zijn concertagenda leeg en kwam er tijd vrij voor andere dingen. Hanna Blom-Yoo sprak hem over deze omschakeling, zijn betrokkenheid bij de Westerkerk en zijn solo-cd.

Welke invloed had corona op je carrière?

In maart 2020 zou ik ‘Salto di Saffo’ gaan uitvoeren in Athene, een dubbelconcert voor panfluit, blokfluit en symfonieorkest dat Componist des Vaderlands Calliope Tsoupaki heeft geschreven. Dit concert werd een aantal dagen van tevoren afgelast en alle concerten daarna vielen ook uit. Het zou een heel goed jaar geworden zijn met allerlei mooie projecten in binnen- en buitenland. Dat werd in een klap weggevaagd.

Een hele omschakeling voor je dus, zonder al die concerten. Wat gebeurde er met je andere werkzaamheden?

Ik ben docent aan het Conservatorium in Amsterdam. De lessen gingen gewoon door, dus wekelijks gaf ik digitaal les aan mijn studenten. Ook heb ik met organist Geerten van de Wetering twee filmpjes opgenomen met muziek van Jehan Alain en Daan Manneke.

Met mijn ensemble Black Pencil kon ik een CD opnemen met muziek uit de Caioni Codex. Dit is een verzameling muziek uit Transsylvanië die door de 17de-eeuwse monnik Johannes Caioni is gebundeld. Naast religieuze werken bevat deze bundel verrassend genoeg ook allerlei volksmuziek. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de codex in de muur gemetseld, zodat de Russische soldaten deze niet zouden vinden. Uiteindelijk werd de codex pas in de jaren ’80 van de vorige eeuw ontdekt. We hebben de stukken van de codex allemaal doorgenomen, op onze eigen manier bewerkt en er een CD van opgenomen. Zonder corona hadden we daar niet zoveel tijd voor kunnen nemen.

Ik had het gevoel dat ik gewoon moest accepteren dat corona er was en me aan deze nieuwe situatie moest aanpassen

Ik had het gevoel dat ik gewoon moest accepteren dat corona er was en me aan deze nieuwe situatie moest aanpassen. Dus ik heb de omschakeling van concerten naar andere werkzaamheden vrij snel gemaakt en heb de coronatijd nuttig kunnen besteden. En ik kon opeens meer tijd doorbrengen met mijn vrouw en twee dochters, ik was immers niet meer hele weekenden weg. Hierdoor besefte ik des te sterker dat mijn familie heel belangrijk voor me is.

Inmiddels is het weer mogelijk om concerten te geven. Voelt het voor jou alsof je bent teruggekeerd naar het oude normaal?

Natuurlijk is het wel jammer dat ik nu veel weekenden weg ben van mij gezin, maar ik accepteer dat dit erbij hoort als professioneel musicus. Ik ben vooral blij dat ik weer voor publiek kan spelen!

Overigens verwacht ik wel dat de livestreams zullen blijven bestaan, zij het op kleinere schaal dan eerst. We hebben de mogelijkheden van de moderne media ontdekt, maar ook de onmogelijkheden. Mensen willen elkaar toch blijven zien, anders gaat het gigantisch fout. En het publiek zit liever in de zaal tijdens een concert, dan dat ze een ticket kopen om naar een concert te luisteren vanuit hun eigen speakers.

Je bent vanaf je studententijd betrokken bij de Westerkerk. Wat is die band?

Ik kwam altijd al graag in de Westerkerk. Op een gegeven moment begon ik met Jos (van der Kooy, organist van de Westerkerk van 1981 tot 2020, HBY) concerten te spelen en hebben we o.a. ook een stuk van mijn mentor Daan Manneke samen in première gebracht in de Westerkerk. Ik heb mijn eindexamen panfluit gedaan in de Westerkerk, ben er getrouwd en mijn dochter is er gedoopt.

Als kerkganger kan ik enorm genieten van een mooie dienst met een goede preek. Hoe Jos het Woord weet uit te beelden door zijn orgelspel vind ik heel indrukwekkend. Ik heb ook samen met Jos tijdens vele kerkdiensten gespeeld. Het is fijn om na de dienst de positieve reacties te horen van mensen, dat ze ervan genoten hebben. Als dat mijn bijdrage kan zijn aan een kerkdienst, dan is dat prachtig toch?

Wat zijn je plannen voor de komende tijd?

Ik ga eindelijk mijn solo-CD uitbrengen met muziek uit de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw. Werken van componisten zoals Stockhausen, Reich, Kagel en Pousseur krijgen daar een plek. Het is doorwrochte, heel goede muziek! Het was altijd al een droom van me om deze CD te maken met muziek die me er absoluut toe gedreven heeft om een autonoom repertoire voor panfluit op te bouwen binnen de klassieke muziek. Afgelopen zomer was ik in het huis waar Stockhausen 40 jaar gewerkt had. Hij is zo’n groot kunstenaar! Het was ontzettend inspirerend om zo dichtbij hem te mogen komen. Ik had maandenlang gestudeerd op het spelen van zijn compositie SOLO en voelde na dat bezoek dat ik wel op het juiste spoor zat.

Begin oktober bracht ik ‘Ad-Umbro’, het panfluitconcert van de Pools-Nederlandse componist Hania Kulenty, in wereldpremière te Warschau met het Pools Nationaal Radio Symfonie Orkest. De première was uitgesteld door corona. Het is altijd een eer en een grote vreugde om zo’n goed soloconcert aan het panfluitrepertoire toe te voegen.

Een heel interessante combinatie is die van panfluit en orgel

Ik denk dat de panfluit alleen binnen de klassieke muziek serieus genomen zal worden, als er nieuwe goede stukken voor panfluit geschreven worden. Daarom heb ik mij tot nu toe ten zeerste ingespannen om bij componisten meer dan 300 composities voor panfluit los te peuteren in verschillende samenstellingen: panfluit solo, panfluit met gitaar, panfluit als onderdeel van Black Pencil Ensemble, panfluit met orkest en zelfs panfluit met elektronica.

Een heel interessante combinatie is die van panfluit en orgel. Ik houd sowieso van orgel, maar beide instrumenten samen klinken echt prachtig! Componist en organist Piet-Jan van Rossum wil graag een stuk schrijven voor mijn duo met Geerten van de Wetering. Het werk heeft al een mooie Franse titel, namelijk ‘aussi lumineuse qu’une grâce d’enfant’. Als de fondsaanvraag wordt toegekend, dan zal het werk in het voorjaar van 2022 in première gaan in de Westerkerk. Voorwaarde was dat het stuk gespeeld kan worden op het koororgel aldaar, namelijk het Flentrop orgel, of het H.A. Visser orgel. Het is geweldig dat er in de Westerkerk zoveel ruimte is voor hedendaagse orgelmuziek en dat de Duyschot stichting dit project wil faciliteren. Momenteel ben ik bezig met het ontwikkelen van de ultieme metalen panfluit in samenwerking met Flentrop orgelbouw. Hoe mooi zou het zijn: een wereldpremière op zowel een orgel als een panfluit van Flentrop!

Dit interview verscheen eerder in de Kerk in Mokum van september 2021.

Tekst: Hanna Blom-Yoo
Foto’s: Matthijs Hoogenboom