Geraakt door een kunstproject
Het idee ontstond bij de start van de Sociale Markt. Twee kunstenaars kwamen naar De Ark met het programma Rijker dan een Miljonair. Doreen deed als opbouwwerker mee, en dat raakte haar meer dan ze had verwacht. “Het raakte mij onverwacht heel persoonlijk,” vertelt ze. “Ik wist meteen: met deze manier van werken kunnen bezoekers van de Sociale Markt moeilijke thema’s en rouw in beeld brengen, door kunst te maken.” Samen met drie deskundige vrijwilligers gaf ze het programma vorm. Inmiddels zijn er vijf series geweest.
Vier ochtenden maken, één ochtend vieren
De serie bestaat uit vier creatieve workshops en een afsluitende bijeenkomst. Elke serie draait om één thema. Nu is dat Licht en Donker, dat voor de derde keer loopt. “De thema’s zijn bewust breed,” zegt Doreen. “Voor de een gaat het om rouw, voor de ander om levend verlies of een depressie waar iemand mee worstelt.”
Elke bijeenkomst krijgen deelnemers twee nieuwe, open vragen bij het thema en een andere creatieve werkvorm. In stilte gaan ze aan de slag. Zo zoeken ze naar het donker en het licht in hun eigen leven, en soms naar schoonheid, verwondering of een begin van heling.
Daarna wordt al het werk bij elkaar gelegd. Wie wil, vertelt iets over wat hij heeft gemaakt. “Dat is helemaal vrijwillig. Maar als iemand een stukje van zijn verhaal deelt, herkennen anderen zich daarin. Er ontstaat verbondenheid. Tranen komen regelmatig voorbij.”
De laatste bijeenkomst is een expositie van alles wat er gemaakt is, met een deelronde en een afsluitend ritueel. “Dat is altijd een feest,” zegt Doreen.
Als de schulden weg zijn, blijft de stress
Waarom is dit nodig, naast voedsel, kleding en schuldhulp? Doreen ziet dat bezoekers van De Ark vaak door een stapeling van problemen in een kwetsbare situatie zijn beland. “In de loop van de tijd ontwikkelen mensen veel stress en overlevingsmechanismen. Als de schulden weg zijn en de hulp geregeld is, verdwijnen de stress en het trauma niet vanzelf. Leven lijkt dan nog te veel op overleven.”
Stilstaan bij pijn of verdriet kan ruimte maken voor nieuwe inzichten. Dat dit via maken gebeurt en niet via praten, is een bewuste keuze. Voor veel deelnemers is Nederlands hun tweede of derde taal. En voor sommigen is maken gewoon meer hun taal dan praten. “Na het maken komen altijd de woorden. Mensen zijn soms verrast hoe treffend het is wat ze hebben gemaakt.”
Een houtskooltekening over vroeger
Doreen herinnert zich een Afghaanse vrouw die de opdracht eerst niet begreep, omdat ze de Nederlandse vraag niet kon volgen. Met handen en voeten en veel geduld kwam de strekking toch over. Ze maakte een houtskooltekening. Daarna vertelde ze, in gebrekkig maar helder Nederlands, een verhaal over lichtheid uit haar jeugd: over humor, verbondenheid en warmte in haar gezin. “Door het maken komen de woorden als vanzelf,” zegt Doreen. “Zelfs in een andere taal.”
Ook de begeleiders doen mee
Doreen en de vrijwilligers maken zelf ook mee tijdens de workshops. “Ik merk dat er bij mij elke keer een ander thema op de voorgrond komt. Precies datgene waar je op dat moment zelf in je leven mee bezig bent. Het helpt dus niet alleen de deelnemers, maar ons allemaal.”
Hoewel Licht en Donker nu voor de derde keer loopt, is geen serie hetzelfde. “De deelnemers, de verhalen, de groep, de kunstwerken: het is elke keer verrassend nieuw. Na elke ochtend voel ik een diepe dankbaarheid voor alles wat er langs mocht komen.”
Meer handen gezocht
Er is veel vraag naar Lichter Leven. Nu zijn er twee series per jaar. Met meer vrijwilligers kunnen dat er meer worden. Vanaf januari wil het team ook losse dagdelen door het jaar heen organiseren en de bestaande thema’s verder uitwerken. Binnenkort spreekt Doreen met mogelijke nieuwe vrijwilligers.
Ze zoekt mensen die willen meedenken of meedoen. Ook kerken en organisaties die zelf een serie Lichter Leven willen organiseren, kunnen contact met haar opnemen. “We willen Lichter Leven steviger maken, laten groeien en voor meer mensen toegankelijk maken. Leven met meer licht en minder gewicht.”
Meer weten of meedoen? Neem contact op met Doreen via doreen@deark.amsterdam




