Steun voelen: hoe de Muiderkerk veiligheid zichtbaar maakt

Iedere kerk wil een plek zijn waar mensen zich welkom en veilig voelen. Maar veiligheid vraagt meer dan goede bedoelingen alleen. De Muiderkerk kiest ervoor om daar jaarlijks gedurende de hele maand november bewust aandacht aan te geven door stil te staan bij seksueel misbruik en grensoverschrijdend gedrag. Daarmee houdt de gemeente een belangrijk gesprek gaande en nodigt zij anderen uit om hetzelfde te doen. In dit artikel delen de Muiderkerk en team Veilige Kerk waarom dat zo belangrijk is.

In gesprek met Arien Blees en Pastor Nelly Versteeg (Muiderkerk)

Jullie besteden al een aantal jaren aandacht aan dit onderwerp. Hoe doen jullie dit?

‘In de Muiderkerk wordt elk jaar in de maand november aandacht gevraagd voor het onderwerp seksueel misbruik van kinderen. Op initiatief van de diaconale werkgroep werd – voor het eerst in 2024 – een speciale plek in de kerkruimte ingericht met kunstuitingen die op het thema aanhaken. In deze “stiltehoek” kan ieder die dat wil een kaars aansteken, vanuit eigen ervaring in heden of verleden, of als steunbetuiging aan slachtoffers of getuigen. Daarnaast wordt één van de kerkdiensten aan het onderwerp gewijd en voorbereid in samenspraak met ervaringsdeskundigen. Deze dienst vindt dit jaar op 29 november plaats, aanvang 10.30 uur (adres van de kerk: Linnaeusstraat 37).

Waarom vinden jullie het belangrijk dat juist de kerk dit onderwerp zichtbaar maakt?
We vinden het belangrijk om dit moeilijke en pijnlijke onderwerp in onze kerkruimte zichtbaar te maken, juist omdat het veel voorkomt, ook in de kerk en in ieders omgeving. Daarmee tonen we slachtoffers en getuigen van misbruik dat zij in ons midden welkom zijn en dat we er niet van wegkijken.

Wat hebben deze jaarlijkse momenten en gesprekken tot nu toe losgemaakt in de gemeente?
Wat deze jaarlijkse aandacht losmaakt is niet zo makkelijk aan te wijzen. We vinden het belangrijk dat een drempel tot gesprek lager wordt: zowel voor slachtoffers en getuigen om ervaringen te delen als voor anderen om daarvoor open te staan. We hopen daar elk jaar een stap verder in te komen.’

Wat maakt een kerk een werkelijk veilige plek voor kinderen, jongeren en volwassenen?
Pieter Verstoep, één van de vertrouwenspersonen van de Protestantse Kerk Amsterdam vertelt hierover: ‘Dat is een vraag die voor iedere kerkplek regelmatig aan de orde moet komen. Is het veilig bij ons? Hoe veilig is het?

Er wordt, zeker wanneer je erop gaat letten, regelmatig gesproken over psychologische veiligheid. Daarbij denken we aan een situatie of een leefklimaat waar ieder zijn persoonlijkheid kan en mag inbrengen, waar ‘onbevreesd’ gecommuniceerd kan worden en waar iedereen gelijkwaardig mee doet. Is dat bij ons het geval??’

Voorbereiding dienst Muiderkerk
Nelly Versteeg: ‘In een gesprek om de dienst op 29 november voor te bereiden kwam dit naar voren. Mensen van wie het vertrouwen en de veiligheid ernstig geschonden is willen ervaren: wat mij is overkomen mag er zijn. “Er wordt niet van mij verwacht dat ik het relativeer, vergeef, vergeet of achter mij laat. Er wordt geluisterd.” Er zijn ook bijbelteksten over sexueel geweld en machtsmisbruik (denk aan Hagar, Dina, Tamar), kindermoord en nog veel meer gruwelijks. We leven in een wereld waarin kinderen worden misbruikt, mensen worden vernederd en grenzen worden overschreden. Gelovigen en de kerk blijken daarin niet vanzelfsprekend de nodige veiligheid te bieden. We worden een meer veilige plek als we beschikbaar zijn om te luisteren naar de ervaringen van overlevers van seksueel geweld. Een veilige ruimte kunnen we creëren door zorg, compassie en steun te bieden aan overlevers, zodat ze zich kunnen uiten zonder zich kwetsbaar te voelen.’

Inspiratie: blijf veilige kerk onder de aandacht houden
Je kunt aan dit onderwerp op verschillende manier aandacht geven. Pieter Verstoep haalt de Muiderkerk aan als mooi voorbeeld om dit te doen: ‘Wat er niet staat, maar zeker vermeldenswaardig is: op 15 april 2026 ontving de Muiderkerk een onderscheiding voor het initiatief waarover u in het stukje kunt lezen: De KEES award (Keurmerk, Ervaringskennis, Ervaringsdeskundigheid, Systeemcorrectie). Bij het nomineren werd er geschreven: Steun voelen; De Muiderkerk in Amsterdam-Oost presenteert zich als veilige plek, een plek om naar toe te vluchten. Hoe mooi als dat gezegd kan worden.

Het is waardevol om voortdurend even de aandacht op het onderwerp Veilige Kerk te richten. Graag nodigt het team Veilige Kerk andere kerkplekken en de contactpersonen uit om te delen hoe er bij hen wordt nagedacht over Veilige Kerk.’

Dienst Veilige Kerk

  • Op 29 november aanvang 10.30 uur
  • Voorganger: Nelly Versteeg

Elke adventstijd steken we kaarsen aan en spreken we over hoop. We zien uit naar het verhaal dat elk jaar opnieuw in de kerstnacht klinkt, een verhaal van geboorte, van leven, van licht, van God-met-ons, van vrede in en om ons heen. We doen dat temidden van levens en in een wereld die juist hiernaar verlangen. Een wereld waarin oorlogen voort woeden, geweld aanhoudt, nieuwe tragedies zich ontvouwen, mensen elkaar beschadigen, uitsluiten, ontkennen. Een wereld waarin we blijven verlangen – naar een nieuwe dag, een nieuwe weg, een vernieuwde wereld.