De EO wilde midden 2020 tien documentaires laten maken, elk over één van de tien geboden, met een eigentijdse en eigenzinnige blik. Een voorwaarde voor het project was dat de documentaires zouden worden laten zien bij maatschappelijke organisaties, wat er voor zorgde dat er een verzoek binnen kwam bij de Keizersgrachtkerk. Eind 2024 benaderde Miriam de koster van de Keizersgrachtkerk, Henk-Jan Bustraan, om vervolgens samen met Martyn te kijken naar de mogelijkheden. Martyn deed inspiratie op bij een festival van de EO waar hij twee van de documentaires met nagesprek bijwoonde. Hij kreeg een visioen: “De hele reeks in de loop van een jaar bij ons vertonen, en er dan ook steeds een kerkdienst aan verbinden, met de documentaire als uitgangspunt voor het thema van die dienst.” Het idee sloeg aan, en samen met Miriam ging Martyn aan de slag. 

Miriam, al sinds 2016 impactproducent, zocht bewust naar het juiste publiek. Van de kerken die ze benaderde, was het Martyn en de Keizersgrachtkerk waarmee meteen een klik ontstond, wat resulteerde in zeven van de tien films verspreid over ruim een jaar. Voor Miriam een mooi voorbeeld van hoe de visie van de makers terugkomt op de plek van herkomst. 

Het maakproces: samen sta je sterker 

Zo’n project trek je niet alleen, benadrukt Martyn. Annelies Jans, predikant van de Keizersgrachtkerk, zorgt voor de inhoudelijke lijn en Henk-Jan is onmisbaar voor de organisatie en techniek. Wanneer blijkt hoeveel werk er in de voorbereiding van vertoningen, contacten en diensten zit, vraagt Martyn Marion de Groot erbij. Ze zegt meteen ja. “Sindsdien is het helemaal ons gezamenlijke project.” Voor elke documentaire en dienst is er bovendien een klein groepje dat meehelpt met de voorbereiding. “Dat brengt je ook dichter bij elkaar. Het is letterlijk een geheel dat ver uitgaat boven de som der delen. Hoeveel werk het ook is, je komt er altijd rijker uit.” 

Niet alle tien films passen even goed bij wat de kerk voor ogen heeft. Na het bekijken van de hele reeks kiest Martyn er daarom zeven uit: één over de tien geboden zelf, en zeven waarbij de voorgangers zelf mogen kiezen welke documentaire hen het meest aanspreekt. “Zo ontstaat een mooie match tussen voorganger en film.” In het voorjaar van 2027 wordt het project afgesloten met een dienst over het ‘elfde gebod’. Wat dat precies wordt, is voor Martyn zelf ook nog een verrassing. “Maar ik kijk er nu al naar uit.” 

Wat de gesprekken losmaken 

De impact verschilt per film, merkt Miriam op. “Gesprekken over seksueel misbruik in de kerk zijn een stuk heftiger dan wanneer je het over liegen hebt. Maar iedere keer zijn het bijeenkomsten waar mensen geraakt worden, door wat ze zien én door het gesprek dat volgt.” Inmiddels telt de reeks in de Keizersgrachtkerk bijzondere avonden over migratie, over de vraag of er in ieder mens een moordenaar schuilt, over misbruik, over roofkunst en over liegen. 

Voor Martyn springt er één avond met kop en schouders bovenuit: die over de documentaire Ik was een kind, met Anneloes van ’t Licht. “Op een indringende, eerlijke en integere manier vertelt ze wat haar is overkomen. Het nagesprek bestaat die avond uit vragen aan Anneloes zelf. Zo dicht zijn we volgens mij niet eerder bij een thema gekomen.” De betrokkenheid van de deelnemers is groot, vertelt hij: de avonden lopen altijd uit, en de meesten blijven daarna nog lang napraten. 

Vooruitkijken 

Wat Martyn betreft is het project ook een klein experiment: voor het eerst komen de thema’s van een heel kerkjaar van buitenaf, in plaats van dat de gemeente ze zelf bedenkt. “Zo komen er belangrijke onderwerpen langs waar we anders nooit over zouden praten.” Mensen van buiten de gemeente weten de weg naar de avonden helaas nog niet te vinden, al loopt het project nog. 

Miriam kijkt intussen breder: ze hoopt dat meer kerken het voorbeeld van de Keizersgrachtkerk volgen en een of meerdere films willen vertonen, misschien ook gekoppeld aan een dienst. “De onderwerpen van de films zijn enorm actueel. Er is genoeg om over te praten.” 

Meer informatie over het programma van de Keizersgrachtkerk vind je op keizersgrachtkerk.nl/10geboden. Meer over de serie van de EO staat op eo.nl/tv/de-10-geboden. 

Kerken of gemeenschappen die ook vertoningen willen organiseren, kunnen contact opnemen met Miriam: miriamvan_oort@hotmail.com